روزنامه گل
آیدا شهبازی - تیم ملی ایران از بصره با جام برگشت، اما با فوتبالش چه باید کرد؟ تساوی یک بر یک مقابل عراق، آن هم با گلی که در دقیقه ۸۳ از شکست نجاتمان داد، بیش از آنکه نشانه پیشرفت باشد، یادآور مجموعهای از مشکلات قدیمی بود؛ مشکلاتی که با تغییر نفرات، برگزاری اردو و اضافه شدن بازیکنان تازه همچنان پابرجا ماندهاند. تیم امیر قلعهنویی در دو بازی مقابل فلسطین و عراق چهار امتیاز گرفت و قهرمان شد، اما سؤال اصلی این نیست که چند امتیاز به دست آوردیم؛ سؤال این است که تیم ملی در فاصله باقیمانده تا جام جهانی چه چیزی به داشتههای فنی خود اضافه کرده است؟
گل خوردن در همان ثانیههای ابتدایی مسابقه، نخستین نشانه نگرانکننده بود. تیمی که با هدف آمادهسازی برای رقابتهای بزرگ به میدان میرود، نباید پیش از آنکه عملاً وارد جریان بازی شود، دروازهاش را بازشده ببیند. گل حسین علی جاسم، صرفاً یک اتفاق ناشی از غافلگیری نبود؛ نشانهای از ضعف در تمرکز اولیه، سازماندهی دفاعی و آمادگی برای مواجهه با حملات سریع حریف بود. وقتی تیم ملی مقابل عراق چنین شروعی دارد، طبیعی است که درباره مواجهه با حریفان سریعتر و قدرتمندتر در جام جهانی نگران باشیم.

ایران پس از دریافت گل، مالکیت بیشتری به دست آورد، اما این مالکیت الزاماً به معنای تسلط فنی نبود. تفاوت بزرگی میان در اختیار داشتن توپ و کنترل مسابقه وجود دارد. تیمی که بازی را کنترل میکند، میتواند با جابهجاییهای هدفمند، خطوط دفاعی حریف را به هم بریزد، موقعیتهای باکیفیت بسازد و سرعت مسابقه را مطابق خواسته خود تغییر دهد. ایران در بخش قابلتوجهی از مسابقه صاحب توپ بود، اما در تبدیل این مالکیت به موقعیتهای مؤثر مشکل داشت.
آمار نیز همین تناقض را نشان میدهد. طبق آمار منتشرشده در گزارش خبرگزاری مهر، ایران با ۵۸ درصد مالکیت، ۱۴ شوت در مقابل پنج شوت عراق و هفت کرنر در برابر دو کرنر میزبان، از نظر کمیت حملات برتر بود؛ اما حاصل این برتری تنها یک گل از سوی مدافع میانی بود.این اعداد نشان میدهند که مشکل اصلی فقط رسیدن به یکسوم هجومی نیست؛ کیفیت تصمیمگیری و اجرای حرکات در این منطقه نیز مسئله است.

یکی از ایرادهای ساختاری تیم ملی، ارتباط ناکافی میان خط میانی و حمله است. ایران برای پیش بردن توپ به بازیکنانی نیاز دارد که بتوانند میان خطوط حریف صاحب توپ شوند، با چرخش بدن رو به دروازه قرار بگیرند و با پاسهای عمقی یا ترکیبهای کوتاه، مهاجمان را در موقعیت گلزنی قرار دهند. وقتی این ارتباط بهدرستی شکل نگیرد، حملات به کنارهها منتقل میشود و ارسال از جناحین به یکی از راههای اصلی رسیدن به دروازه تبدیل میشود. چنین الگویی اگرچه گاهی نتیجه میدهد، اما برای تیمی با ادعای رقابت در جام جهانی کافی نیست.
موضوع دیگر، توازن دفاعی هنگام حمله است. تیم ملی در زمان پیشروی باید به همان اندازه که به خلق موقعیت فکر میکند، برای لحظه از دست دادن توپ نیز برنامه داشته باشد. فاصله خطوط، پوشش پشت مدافعان کناری و سرعت واکنش هافبکها در انتقال منفی، تعیین میکند که حریف با چند پاس میتواند به محوطه جریمه برسد. عراق در نیمه نخست نشان داد که ایران در مدیریت این موقعیتها همچنان آسیبپذیر است.

البته انتقاد از عملکرد هجومی ایران نباید به معنای نادیده گرفتن فرصتهای گلزنی باشد. دنیس درگاهی در دقیقه هفتم توپ را به تیر دروازه کوبید، حسینزاده و یوسفی نیز فرصتهای مناسبی داشتند و در نیمه دوم یک توپ ایران از روی خط دروازه برگشت داده شد. بنابراین برخلاف بعضی مسابقات قبلی، مشکل صرفاً ناتوانی در موقعیتسازی نبود. مسئله مهمتر، پایین بودن بهرهوری حملات و فقدان تمرکز در لحظات تعیینکننده بود.
قلعهنویی در آغاز نیمه دوم با ورود سردار آزمون، امید نورافکن و امین حزباوی تغییراتی ایجاد کرد. این تعویضها در نهایت به گل تساوی انجامیدند؛ نورافکن کرنر را ارسال کرد و حزباوی با ضربه سر گل زد. بااینحال، رسیدن به گل از طریق یک ضربه ایستگاهی، بهتنهایی پاسخ پرسشهای مربوط به کیفیت بازی ترکیبی تیم ملی نیست. ایران همچنان باید نشان دهد که میتواند در جریان بازی و از طریق حرکات طراحیشده، دفاع حریف را بهصورت مستمر باز کند.

در این میان، مسئله جوانگرایی نیز اهمیت ویژهای دارد. حضور چهرههای تازه در ترکیب، اتفاق مثبتی است، اما جوانگرایی تنها با پایین آوردن میانگین سنی یا تغییر فهرست بازیکنان محقق نمیشود. بازیکن جوان باید در چارچوب یک ساختار تاکتیکی روشن به میدان برود؛ بداند در زمان مالکیت کجا قرار بگیرد، هنگام پرس چه وظیفهای دارد و چگونه با سایر خطوط ارتباط برقرار کند. بدون چنین بستری، تغییر نسل ممکن است صرفاً به تغییر نامها محدود شود.بازی عراق فرصت مناسبی بود تا کادر فنی میزان هماهنگی نفرات جدید و ظرفیت واقعی آنها را ارزیابی کند. اکنون مهم این است که نتایج این آزمایش در تصمیمهای بعدی دیده شود. اصرار بر بازگشت به همان ترکیبهای آشنا، بدون توجه به عملکرد نفرات جوان، فلسفه برگزاری چنین اردوهایی را زیر سؤال خواهد برد.

تیم ملی در بصره نه کاملاً ناکام بود و نه به اندازه عنوان قهرمانیاش امیدوارکننده. موقعیت ساخت، جنگید و از شکست گریخت، اما همچنان در تمرکز دفاعی، کیفیت ضربات نهایی و تنوع روشهای حمله ضعف نشان داد. فاصله فوتبال ایران با استانداردهای جام جهانی را نمیتوان با جامهای تدارکاتی اندازه گرفت. معیار واقعی، کیفیت بازی است؛ معیاری که تیم قلعهنویی هنوز در آن نمره قانعکنندهای نگرفته است.
#اختصاصی گل #آیدا شهبازی #تیم ملی #امیر قلعه نویی #تیم ملی عراق