محرومیت؛ فقط روی کاغذ!
روزنامه گل
حمیدرضا درخشان - باشگاه تراکتور رسماً درخواست کرده با توجه به سپری شدن دو ماه از محرومیت چهارماهه خداداد عزیزی، دو ماه باقی‌مانده تعلیق شود تا او بتواند دوباره روی نیمکت تیم بنشیند. در نگاه اول، شاید این درخواست یک اقدام حقوقی معمول به نظر برسد، اما کافی است به آنچه در این دو ماه گذشته نگاه کنیم تا پرسشی جدی‌تر شکل بگیرد: خداداد عزیزی دقیقاً از چه چیزی محروم شده بود؟
محرومیتی که بخش قابل‌توجهی از آن با تعطیلی مسابقات لیگ برتر هم‌زمان شده، در رقابت‌های آسیایی مانع حضور خداداد در کنار تیم نشده و ظاهراً محدودیتی هم برای فعالیت رسانه‌ای و اظهارنظرهای اینستاگرامی او ایجاد نکرده است، قرار بوده چه اثر بازدارنده‌ای داشته باشد؟ آیا هدف از صدور حکم انضباطی صرفاً گذشتن چند برگ از تقویم است یا قرار است فرد خاطی واقعاً با پیامد رفتار خود مواجه شود؟
ماجرا از یک فایل صوتی سراسر فحاشی آغاز شد؛ فایلی که انتشار آن، بار دیگر مسئله سقوط ادبیات و رفتار حرفه‌ای در فوتبال ایران را پیش کشید. موضوع فقط استفاده از چند واژه زشت یا یک عصبانیت لحظه‌ای نبود. مسئله این بود که فردی با سابقه ملی، شهرت عمومی و جایگاه رسمی در یکی از باشگاه‌های بزرگ کشور، چگونه می‌تواند چنین ادبیاتی به کار ببرد و همچنان انتظار داشته باشد جایگاه حرفه‌ای‌اش از تبعات آن مصون بماند.
حکم چهار ماه محرومیت، دست‌کم در ظاهر، می‌توانست نشانه‌ای از جدیت نهادهای انضباطی باشد. اما امروز، با درخواست تعلیق باقی‌مانده آن، دوباره این سؤال مطرح شده که آیا اساساً چنین حکمی توانسته کوچک‌ترین تأثیری بر رفتار یا موقعیت حرفه‌ای فرد محکوم بگذارد؟نکته مهم‌تر اینکه این حکم، صرفاً واکنشی به یک تخلف منفرد نبود. کمیته انضباطی در رأی اولیه خود صراحتاً به پنج محکومیت انضباطی قبلی خداداد از زمان تصدی مسئولیت در تراکتور اشاره کرده و همین سابقه را از عوامل تشدید مجازات دانسته بود. علاوه بر محرومیت چهارماهه، جریمه دو میلیارد تومانی نیز برای او تعیین شد. کمیته استیناف هم روز سی‌ام شهریور اعتراض تراکتور را رد کرد و حکم را عیناً تأیید کرد.بنابراین با فردی مواجه نیستیم که برای نخستین بار مرتکب تخلف شده و حالا قرار است با ارفاقی تربیتی، فرصت دوباره‌ای پیدا کند. اتفاقاً فلسفه تشدید مجازات برای افراد دارای سابقه انضباطی همین است که برخوردهای قبلی نتوانسته‌اند بازدارندگی لازم را ایجاد کنند.
البته باید میان محدوده قانونی حکم و انتظار عمومی تفاوت گذاشت. محرومیت خداداد در چارچوب مسابقات داخلی صادر شده بود و حضور او در رقابت‌های آسیایی لزوماً نقض حکم فدراسیون محسوب نمی‌شد. فعالیت اینستاگرامی هم به خودی خود مشمول ممنوعیت اعلام‌شده نبود. اما مسئله دقیقاً همین‌جاست: وقتی دامنه اجرای مجازات این‌قدر محدود است، چرا باید همان بخش محدود را هم پیش از پایان دوره تعلیق کرد؟
خداداد در این مدت نه از فوتبال کنار رفته، نه ارتباطش با تراکتور قطع شده و نه از صحنه عمومی فوتبال غایب بوده است. در مسابقات آسیایی حضور داشته و در فضای مجازی نیز همچنان درباره اتفاقات فوتبال موضع گرفته است. طبیعی است که ممنوعیت حضور روی نیمکت مسابقات داخلی برای او محدودیت محسوب شود، اما تعطیلی لیگ باعث شده بخشی از این چهار ماه عملاً بدون تحمل محرومیت در روز مسابقه سپری شود.
در چنین شرایطی، استناد به سپری شدن دو ماه از محرومیت، بیش از آنکه نشانه تحمل نیمی از مجازات باشد، یادآور یک اشکال ساختاری است: مجازاتی که بر مبنای ماه محاسبه می‌شود، حتی وقتی مسابقه‌ای برگزار نمی‌شود، همچنان به پایان خود نزدیک‌تر خواهد شد.درخواست تعلیق البته به‌خودی‌خود غیرقانونی نیست. مقررات انضباطی امکان تعلیق بخشی از محرومیت را تحت شرایطی پیش‌بینی کرده و پیش‌تر نیز دو جلسه از محرومیت چهار جلسه‌ای امید عالیشاه در همین پرونده تعلیق شده است اما وجود یک امکان قانونی به معنای ضرورت استفاده از آن در هر پرونده‌ای نیست. نهاد تصمیم‌گیرنده باید توضیح دهد چرا فردی با سوابق متعدد انضباطی، شایسته چنین ارفاقی شناخته می‌شود.
در این میان، مسئولیت باشگاه تراکتور نیز قابل چشم‌پوشی نیست. باشگاهی با آن همه هوادار و اعتبار، قرار است از چه الگویی در رفتار حرفه‌ای دفاع کند؟ آیا حمایت از مدیر تیم الزاماً به معنای تلاش برای کاهش مجازات اوست؟ آیا بهتر نبود باشگاه، در کنار پیگیری حقوق قانونی خود، دست‌کم نشانه‌ای روشن از مخالفت با ادبیات زشت و رفتار غیرحرفه‌ای ارائه می‌کرد؟خداداد عزیزی یکی از چهره‌های مهم تاریخ فوتبال ایران است؛ بازیکنی که خاطرات درخشانش از حافظه فوتبال این کشور پاک نمی‌شود. اما افتخارات گذشته نه مصونیت انضباطی می‌آورند و نه مجوزی دائمی برای رفتارهای خارج از عرف حرفه‌ای صادر می‌کنند. اتفاقاً از چهره‌ای با چنین پیشینه‌ای انتظار بیشتری می‌رود.
حالا توپ در زمین کمیته انضباطی است. موافقت با درخواست تراکتور، بدون ارائه دلایل قانع‌کننده، این پیام خطرناک را منتقل خواهد کرد که حتی محرومیت تشدیدشده به دلیل تکرار تخلف هم ممکن است با گذشت چند هفته و تعطیلی مسابقات، عملاً به نیمه راه نرسیده پایان یابد.
محرومیت قرار است هزینه تخلف باشد، نه فرصتی برای ورق زدن تقویم.اگر قرار باشد فردی پس از یک فایل صوتی سراسر فحاشی، با وجود سوابق متعدد انضباطی، نیمی از دوران محکومیتش را در تعطیلات لیگ بگذراند و برای نیمه دیگر هم درخواست تعلیق بدهد، باید پرسید این حکم دقیقاً چه چیزی را اصلاح کرده است؟اعتبار کمیته انضباطی فقط به صدور احکام سنگین نیست؛ به اجرای مؤثر، منصفانه و قابل دفاع آنهاست. فوتبال ایران بیش از احکام پرطمطراق، به مجازات‌هایی نیاز دارد که واقعاً اجرا شوند و اثرشان فراتر از کاغذ باشد وگرنه چهار ماه محرومیت، وقتی دو ماهش با تعطیلی می‌گذرد و دو ماه دیگرش هم قرار است تعلیق شود، بیشتر به یک شوخی انضباطی شباهت پیدا می‌کند؛ شوخی تلخی که هزینه‌اش را اعتبار فوتبال ایران می‌پردازد.
#حمید رضا درخشان #اختصاصی گل #خداداد عزیزی #تراکتور #کمیته انضباطی
