روزنامه گل

حمیدرضا درخشان - تیم ملی ایران در شرایطی وارد تورنمنت دوستانه عراق شده که ارزش واقعی این مسابقات را نه نتایج نهایی، بلکه میزان بهره‌برداری کادر فنی از فرصت پیش‌آمده تعیین خواهد کرد. در فاصله باقی‌مانده تا جام جهانی، هر مسابقه تدارکاتی باید پاسخی به یکی از پرسش‌های فنی تیم ملی بدهد؛ پرسش‌هایی که هنوز درباره ترکیب اصلی، ساختار دفاعی، سرعت انتقال توپ و حتی هویت تاکتیکی تیم امیر قلعه‌نویی بی‌پاسخ مانده‌اند.مسئله این نیست که ایران فلسطین را شکست بدهد یا برابر عراق چه نتیجه‌ای بگیرد. مسئله این است که تیم ملی پس از این دو مسابقه چه چیزی درباره خودش بداند که پیش از آن نمی‌دانست.

مهم‌ترین چالش قلعه‌نویی، عبور از فوتبال متکی به تجربه فردی و رسیدن به یک ساختار جمعی قابل اتکاست. تیم ملی ایران همچنان در بسیاری از مسابقات برای خلق موقعیت به توانایی‌های انفرادی بازیکنان وابسته است. این وابستگی در فوتبال آسیا گاهی جواب می‌دهد، اما در برابر تیم‌هایی که از نظر سرعت، سازمان دفاعی و کیفیت پرسینگ در سطح بالاتری قرار دارند، می‌تواند به نقطه ضعف بزرگی تبدیل شود.

در تورنمنت عراق باید مشخص شود که تیم ملی در فاز مالکیت توپ چه برنامه‌ای دارد. آیا مدافعان می‌توانند بازی‌سازی را از عقب آغاز کنند؟ آیا هافبک‌ها برای دریافت توپ میان خطوط حریف جای‌گیری مناسبی دارند؟ آیا تیم قادر است بدون توسل مداوم به ارسال‌های بلند، از فشار حریف خارج شود؟ اینها مسائلی هستند که با یک پیروزی پرگل هم لزوماً حل نمی‌شوند.در بخش دفاعی نیز مسئله تنها تعداد گل‌های خورده نیست. فاصله خطوط، پوشش فضای پشت مدافعان کناری و واکنش تیم در لحظه از دست رفتن توپ، شاخص‌های مهم‌تری برای ارزیابی عملکرد خواهند بود. ایران بارها نشان داده که در برابر حملات سریع، به‌ویژه زمانی که مدافعان کناری پیشروی می‌کنند، ممکن است تعادل دفاعی خود را از دست بدهد. کادر فنی باید از این دو مسابقه برای آزمایش راه‌حل‌های مشخص استفاده کند.

تفاوت سبک بازی دو حریف نیز می‌تواند به کمک کادر فنی بیاید. مسابقه با فلسطین فرصتی برای ارزیابی کیفیت حمله سازمان‌یافته ایران است؛ البته به شرط آنکه شرایط بازی به تیم ملی اجازه مالکیت و ابتکار عمل بیشتری بدهد. در چنین وضعیتی، نحوه حرکت مهاجمان بدون توپ، اضافه‌شدن هافبک‌ها به محوطه جریمه و سرعت گردش توپ اهمیت پیدا می‌کند.

اما عراق آزمون متفاوتی خواهد بود. تیمی که از نظر شناخت فوتبال ایران، توانایی درگیری‌های فیزیکی و بهره‌گیری از فضای پشت خطوط، می‌تواند حریف جدی‌تری باشد. این مسابقه به‌خصوص برای سنجش عملکرد هافبک‌های میانی اهمیت دارد. تیم ملی باید نشان بدهد که هنگام افزایش فشار حریف، قادر به حفظ تعادل و کنترل جریان مسابقه هست یا نه.

یکی دیگر از مسائل مهم، ترکیب نفرات باتجربه و بازیکنان تازه‌وارد است. جوان‌گرایی صرفاً با دعوت چند چهره جدید به اردو اتفاق نمی‌افتد. بازیکن جوان باید در شرایط واقعی مسابقه فرصت بازی پیدا کند، مسئولیت تاکتیکی داشته باشد و در موقعیت‌های دشوار آزمایش شود. استفاده از بازیکنان تازه‌وارد در دقایق پایانی مسابقاتی که نتیجه‌شان تقریباً مشخص شده، اطلاعات چندانی درباره توانایی واقعی آنها در اختیار سرمربی قرار نمی‌دهد.

قلعه‌نویی باید از این فرصت برای سنجش گزینه‌های جایگزین در پست‌های کلیدی استفاده کند. به‌ویژه در مرکز زمین که کیفیت بازی‌سازی، قدرت تخریب حملات حریف و سرعت انتقال توپ از دفاع به حمله، مستقیماً بر عملکرد کل تیم تأثیر می‌گذارد.

نکته دیگر، ضرورت آزمودن آرایش‌های متفاوت است. تیمی که در جام جهانی حضور پیدا می‌کند، نمی‌تواند برای تمام حریفان تنها یک نقشه داشته باشد. ایران باید هم توانایی بازی مالکانه مقابل حریفان ضعیف‌تر را داشته باشد و هم بتواند در شرایط عقب‌نشینی، با دفاع فشرده و ضدحملات هدفمند رقابت کند. این انعطاف تاکتیکی باید در مسابقات تدارکاتی تمرین شود، نه اینکه نخستین بار در جام جهانی به فکر آن بیفتیم.

از همین منظر، تورنمنت عراق یک فرصت محدود اما قابل استفاده است. شاید کیفیت حریفان و شرایط مسابقات، شبیه‌سازی کاملی از آنچه در جام جهانی انتظار ایران را می‌کشد نباشد، اما برای شناسایی مشکلات ساختاری و ارزیابی نفرات جایگزین همچنان ارزش دارد.

اشتباه بزرگ این خواهد بود که کادر فنی برای کسب دو نتیجه آبرومندانه، دوباره به ترکیب‌های امتحان‌پس‌داده و راه‌حل‌های تکراری پناه ببرد. پیروزی با همان نفرات همیشگی و همان شیوه بازی آشنا، دستاورد تازه‌ای برای فوتبال ایران نخواهد داشت.

تیم ملی در بصره بیش از آنکه به دنبال اثبات قدرت خود باشد، باید نقاط ضعفش را پیدا کند. گاهی کشف یک مشکل تاکتیکی و یافتن راه‌حل آن، از پیروزی در یک مسابقه دوستانه ارزش بیشتری دارد.قلعه‌نویی باید از عراق با پاسخ برگردد، نه صرفاً با نتیجه.