روزنامه گل

مهندس حامی ترینی - تیم نکونام در ۱۲ بازی اخیر فقط سه برد داشته است؛ آماری که دیگر نمی‌توان آن را به بدشانسی، اشتباهات داوری یا مقطعی از افت و خیزهای طبیعی فوتبال نسبت داد. تراکتور به نقطه‌ای رسیده که باید درباره مسیر فنی تیم، تصمیم‌های سرمربی و آینده نیمکت آن جدی‌تر از همیشه سؤال کرد.بحران در فوتبال همیشه با یک شکست آغاز نمی‌شود. گاهی آرام‌آرام شکل می‌گیرد؛ با مساوی‌هایی که قرار بود برد باشند، شکست‌هایی که قرار بود استثنا بمانند و امتیازهایی که یکی پس از دیگری از دست می‌روند. تراکتور امروز در چنین موقعیتی قرار گرفته است. تیمی که با انتظارات بزرگ وارد فصل شد، حالا برای پیدا کردن ثبات و بازگشت به مسیر پیروزی با مشکل مواجه است.

سه برد در ۱۲ مسابقه، برای تیمی با ظرفیت انسانی، امکانات، هواداران و ادعاهای تراکتور، یک آمار هشداردهنده است. مسئله فقط تعداد بردها نیست؛ مسئله این است که این نتایج چه تصویری از تیم ارائه می‌کنند. آیا تراکتور هنوز یک تیم مدعی است که موقتاً از مسیر خارج شده یا به مجموعه‌ای تبدیل شده که دیگر نمی‌داند چگونه باید مسابقاتش را کنترل و به سود خود تمام کند؟

نکونام نمی‌تواند تمام این پرسش‌ها را با اشاره به مشکلات بیرونی پاسخ دهد. مسئولیت فنی تیم، انتخاب ترکیب، شیوه بازی، مدیریت مسابقه و استفاده از ظرفیت بازیکنان در نهایت به سرمربی بازمی‌گردد. وقتی یک تیم در ۱۲ مسابقه فقط سه بار برنده می‌شود، دیگر نمی‌توان همه‌چیز را به اتفاقات پراکنده حواله داد.

تراکتور هویت بازی‌اش را گم کرده است

یکی از نگران‌کننده‌ترین نشانه‌های وضعیت فعلی تراکتور، ناتوانی این تیم در تبدیل برتری‌های مقطعی به نتیجه است. تیمی که باید در خانه و خارج از خانه برای حریفانش دردسر ایجاد کند، بیش از اندازه به جریان مسابقه وابسته شده است. گاهی با یک اتفاق جلو می‌افتد، گاهی بعد از دریافت گل به خودش می‌آید و گاهی آن‌قدر درگیر حواشی و تنش‌های مسابقه می‌شود که فرصت بازگشت را هم از دست می‌دهد.

تراکتور در بازی‌های اخیر حتی وقتی برای جبران نتیجه تلاش کرده، نشانه‌های کافی از یک برنامه منسجم و قابل تکرار ارائه نکرده است. تساوی ۲ بر ۲ مقابل نفتچی در لیگ نخبگان، نمونه‌ای از همین وضعیت بود؛ بازگشتی که با گل دقیقه نهم وقت‌های تلف‌شده به دست آمد، اما نباید تلاش برای فرار از شکست را با داشتن یک ساختار فنی موفق اشتباه گرفت.

در واقع سؤال اصلی این است: تراکتور قرار است با چه الگویی مسابقاتش را ببرد؟ آیا برنامه مشخصی برای ساخت حمله دارد؟ آیا در انتقال از دفاع به حمله به اندازه کافی سریع و هدفمند است؟ آیا بازیکنان می‌دانند در شرایط مختلف مسابقه چه وظیفه‌ای دارند؟ این پرسش‌ها وقتی جدی‌تر می‌شوند که نتایج ضعیف به یک روند تبدیل شده باشند.

ستاره‌ها جای خالی ساختار را پر نمی‌کنند

تراکتور از نظر نیروی انسانی تیم فقیری نیست. حضور بازیکنان باتجربه و ملی‌پوش، ظرفیت قابل توجهی در اختیار کادر فنی قرار داده است. اما داشتن مجموعه‌ای از بازیکنان شناخته‌شده الزاماً به معنای داشتن یک تیم قدرتمند نیست. فوتبال با کنار هم قرار دادن اسم‌ها ساخته نمی‌شود؛ هماهنگی، تقسیم مسئولیت، نظم تاکتیکی و کیفیت تصمیم‌گیری در لحظات حساس است که از مجموعه بازیکنان یک تیم می‌سازد.

اگر قرار باشد هر مسابقه با اتکا به توانایی فردی چند بازیکن پیش برود، تراکتور نمی‌تواند در مسیر طولانی لیگ و رقابت‌های آسیایی ثبات داشته باشد. ستاره‌ها می‌توانند یک مسابقه را نجات بدهند، اما نمی‌توانند هر هفته ضعف‌های ساختاری را پنهان کنند.

از طرف دیگر، مدیریت بازیکنان باتجربه و صاحب‌نام نیز بخشی از وظایف نکونام است. سرمربی باید بتواند میان جایگاه اجتماعی و فوتبالی بازیکنان، آمادگی روزانه و نیازهای تاکتیکی تیم تعادل برقرار کند. هیچ نامی نباید فراتر از منافع تیم قرار بگیرد.

نکونام و مسئولیتی که قابل واگذاری نیست

نکونام پیش از این در استقلال و فولاد تجربه حضور در تیم‌های پرانتظار را داشته است. او با فضای فوتبال ایران، فشار هواداران و حساسیت نیمکت تیم‌های بزرگ بیگانه نیست. بنابراین نمی‌توان گفت با شرایطی غیرمنتظره مواجه شده است.اما تجربه گذشته هم نمی‌تواند برای همیشه پشتوانه یک سرمربی باشد. فوتبال حافظه کوتاهی دارد و اعتبار فنی باید در زمین مسابقه تمدید شود. وقتی تیمی در ۱۲ مسابقه فقط سه بار پیروز می‌شود، طبیعی است که جایگاه سرمربی زیر سؤال برود.

البته تغییر مربی به‌تنهایی درمان همه مشکلات نیست. تراکتور باید پیش از هر تصمیمی مشخص کند که مشکل را در کجا می‌بیند: انتخاب‌های فنی، آماده‌سازی، مدیریت رختکن، کیفیت تمرینات یا حتی سیاست نقل‌وانتقالاتی. اما این بررسی نباید به بهانه‌ای برای به تعویق انداختن تصمیم تبدیل شود.گاهی مدیران فوتبال ایران آن‌قدر از تغییر سرمربی می‌ترسند که تا رسیدن بحران به نقطه غیرقابل بازگشت صبر می‌کنند. در چنین شرایطی، وقتی تصمیم نهایی گرفته می‌شود، نه‌تنها زمان زیادی از دست رفته، بلکه تیم از نظر روانی و امتیازی نیز آسیب دیده است.

وقت تصمیم است، نه انتظار بیشتر

تراکتور در موقعیتی نیست که بتواند بدون پاسخ روشن از کنار این آمار عبور کند. هواداری که برای تیمش هزینه می‌کند و انتظارات بزرگی دارد، حق دارد بداند چرا تیم محبوبش در بخش قابل توجهی از مسابقات نمی‌تواند برنده شود.اگر کادر فنی معتقد است مشکلات قابل حل است، باید نشانه‌های این اصلاح در زمین دیده شود؛ نه صرفاً در نشست‌های خبری و وعده‌های بعد از مسابقه. اگر هم مدیریت باشگاه به این جمع‌بندی رسیده که مسیر فعلی به نتیجه نمی‌رسد، باید مسئولیت تصمیم دشوار را بپذیرد.تغییر سرمربی همیشه نشانه شکست نیست؛ همان‌طور که حفظ سرمربی هم الزاماً نشانه ثبات و مدیریت درست نیست. گاهی ادامه دادن یک مسیر اشتباه، پرهزینه‌تر از پذیرفتن اشتباه و تغییر مسیر است.تراکتور برای بازگشت به رقابت به چیزی بیشتر از یک برد در مسابقه بعدی احتیاج دارد. این تیم باید دوباره صاحب برنامه، نظم و هویت شود. سه پیروزی در ۱۲ مسابقه برای مجموعه‌ای با این سطح از توقع، کارنامه قابل دفاعی نیست.وقت آن رسیده که مدیران تراکتور به جای محاسبه فرصت‌های باقی‌مانده برای نکونام، درباره آینده تیم تصمیم بگیرند. بحران را نمی‌توان با امید به مسابقه بعدی مدیریت کرد. گاهی وقت تغییر، دقیقاً همان زمانی است که هنوز برای نجات فصل فرصت وجود دارد.