روزنامه گل

آیدا شهبازی - گاهی اتفاقاتی بیرون از فوتبال، فرصت‌هایی را پیش پای فوتبال می‌گذارند که مدیران و مربیانش سال‌ها از ایجاد آن عاجز بوده‌اند. تعویق جام ملت‌های آسیا یکی از همین اتفاقات است؛ تصمیمی که ریشه در شرایط جنگی و بحران منطقه‌ای دارد، اما می‌تواند برای تیم ملی ایران یک پیامد مهم و حتی تاریخی داشته باشد: فرصتی دوباره برای تغییر نسل.

کنفدراسیون فوتبال آسیا امروز اعلام کرد جام ملت‌های ۲۰۲۷ عربستان که قرار بود از هفتم ژانویه تا پنجم فوریه برگزار شود، به ۲۳ دسامبر ۲۰۲۷ تا ۲۱ ژانویه ۲۰۲۸ موکول شده است. تصمیمی که با توجه به شرایط منطقه، مشکلات لجستیکی و محدودیت‌های سفر اتخاذ شده و هنوز باید به تأیید فیفا برسد. حالا فوتبال ایران باید از خودش یک سؤال مهم بپرسد: با این فرصت اضافه قرار است چه کار کنیم؟

واقعیت این است که تیم ملی ایران به تغییر نسل نیاز دارد؛ نیازی که مدت‌هاست درباره آن حرف زده می‌شود، اما در عمل همیشه به آینده موکول شده است. بازیکنان باتجربه سال‌های اخیر خدمات زیادی به تیم ملی کرده‌اند، اما نمی‌توان تا ابد با همان چهره‌ها و همان ساختار به میدان رفت. فوتبال ملی برای ادامه حیات و رقابت در سطح اول آسیا به خون تازه احتیاج دارد؛ بازیکنانی که باید فرصت تجربه کردن، اشتباه کردن و بزرگ شدن در لباس تیم ملی را پیدا کنند.

البته این بحث نباید به تسویه‌حساب با بازیکنان قدیمی تبدیل شود. مسئله کنار گذاشتن آدم‌ها به دلیل سن یا سابقه نیست. مسئله این است که تیم ملی نباید به محل تضمین حضور همیشگی یک نسل تبدیل شود. پیراهن تیم ملی میراث هیچ بازیکنی نیست و قرار نیست به پاس خدمات گذشته، جایگاه آینده هم تضمین شود.

در این میان، نام امیر قلعه‌نویی و بحث ادامه همکاری یا پایان مأموریت او نیز نباید به موضوع اصلی تبدیل شود. اینکه سرمربی فعلی بماند یا مربی دیگری جای او را بگیرد، اینکه امیر و دوستانش همچنان در کادر فنی باشند یا فوتبال ایران مسیر دیگری را انتخاب کند، در درجه دوم اهمیت قرار دارد. مسئله اصلی، تصمیمی است که باید مستقل از نام سرمربی گرفته شود: تغییر نسل تیم ملی.

حتی اگر قلعه‌نویی بماند، باید از او خواسته شود که این فرصت را به سکوی پرتاب بازیکنان جوان تبدیل کند. اگر هم سرمربی دیگری انتخاب شد، نباید اجازه داد تغییر روی نیمکت بار دیگر بهانه‌ای برای عقب انداختن پروژه جوانگرایی باشد. جوانگرایی نباید سلیقه یک مربی باشد؛ باید سیاست قطعی فوتبال ملی باشد.

این فرصت البته با دعوت چند بازیکن جوان به اردو محقق نمی‌شود. باید برای نسل بعدی برنامه داشت. شناسایی بازیکنان مستعد لیگ، افزایش سهم جوان‌ها در بازی‌های تدارکاتی، اعتماد واقعی به آنها در مسابقات رسمی و پذیرفتن هزینه طبیعی اشتباهات یک نسل تازه، اجزای یک پروژه واقعی هستند. نمی‌توان از جوانگرایی حرف زد اما در نخستین مسابقه حساس دوباره به همان ترکیب آشنا پناه برد.

نکته مهم‌تر اینکه زمان اضافه‌شده نباید صرفاً به معنای چند ماه تمرین بیشتر با همان بازیکنان باشد. اگر قرار است در جام ملت‌های بعدی با تیمی متفاوت حاضر شویم، باید از همین امروز برای ساختن آن تیم اقدام کنیم. فاصله تا دسامبر ۲۰۲۷ فرصت مناسبی برای آزمایش، اصلاح و تثبیت ترکیب تازه است؛ فرصتی که شاید در شرایط عادی به این شکل در اختیار فوتبال ایران قرار نمی‌گرفت.

جنگ اتفاقی تلخ و ویرانگر است و هیچ دستاورد فوتبالی نمی‌تواند از تلخی و خسارت‌های آن کم کند. اما حالا که این بحران، تقویم فوتبال آسیا را تغییر داده، دست‌کم نباید اجازه بدهیم یک فرصت مهم دیگر هم در فوتبال ایران هدر برود.دیگر مهم نیست چه کسی روی نیمکت می‌نشیند؛ مهم این است که چه کسانی در زمین بازی می‌کنند. فوتبال ایران به تغییر نام سرمربی نیاز ندارد، به تغییر نسل نیاز دارد.