روزنامه گل

حمیدرضا درخشان - تراکتور سه بر صفر بازنده شد، ملوان دو امتیاز از دست داد؛ یکی می‌گوید به ما ظلم شده، دیگری می‌پرسد چرا باید مجازات شویم! شاهکار کمیته انضباطی این است که رأیی صادر کرده که به‌جای پایان دادن به جنجال، هر دو باشگاه را در موقعیت اعتراض قرار داده است. اما سؤال اصلی فقط این نیست که چه کسی برنده شد؛ سؤال این است که فدراسیون فوتبال چگونه به چنین تصمیمی رسید و چرا باید برای اجرای مقررات، این‌همه ابهام و حاشیه وجود داشته باشد؟

بالاخره رأی پرونده ملوان و تراکتور صادر شد. مسابقه‌ای که به دلیل ترک زمین از سوی تراکتور و اتفاقات روی سکوها برگزار نشد، با نتیجه سه بر صفر به سود ملوان اعلام شد؛ اما هم‌زمان، دو امتیاز از ملوان کسر شد. تراکتور نیز با جریمه نقدی و محرومیت از حضور تماشاگران در یک بازی خانگی روبه‌رو شد و ملوان علاوه بر کسر امتیاز و جریمه نقدی، با محدودیت حضور تماشاگران در دو مسابقه خانگی مواجه شد. حالا تراکتور معترض است، ملوان هم از مجازات خود رضایت ندارد و فدراسیون باید توضیح بدهد چگونه رأیی که قرار بود تکلیف یک پرونده را روشن کند، به یک مناقشه تازه تبدیل شده است.

دو امتیاز ملوان برای چیست؟

این مهم‌ترین سؤال پرونده است؛ سؤالی که نباید زیر سایه شعارها، تهدیدها و دعواهای دو باشگاه گم شود.اگر تراکتور به دلیل ترک زمین و حاضر نشدن به انجام مسابقه بازنده اعلام شده، چرا باید از ملوان هم دو امتیاز کسر شود؟ پاسخ ساده است: اگر تخلفی مستقل از سوی هواداران ملوان احراز شده باشد، این باشگاه هم باید مطابق مقررات مجازات شود. هیچ‌کس نمی‌تواند ادعا کند که رفتار نامناسب تماشاگران، صرفاً به دلیل تخلف تیم مقابل، قابل چشم‌پوشی است.اما همین پاسخ، پرسش بعدی را به وجود می‌آورد: آیا دو امتیاز کسرشده با تخلف احرازشده و مقررات مربوط تناسب دارد؟ مبنای دقیق این مجازات چیست؟ چرا فدراسیون باید به تصمیمی برسد که از یک طرف نتیجه را به سود ملوان اعلام کند و از طرف دیگر، بخشی از امتیازهای همان باشگاه را بگیرد؟صدور دو مجازات برای دو تخلف مستقل، لزوماً تناقض حقوقی نیست؛ اما این استقلال باید در متن رأی روشن باشد. فدراسیون نمی‌تواند صرفاً به اعلام مجازات‌ها بسنده کند و انتظار داشته باشد افکار عمومی منطق آن را حدس بزند.

وقتی پای جدول لیگ و رقابت قهرمانی و فرار از سقوط در میان است، کسر دو امتیاز تصمیم کوچکی نیست. این مجازات می‌تواند بر سرنوشت یک تیم در پایان فصل اثر بگذارد. بنابراین، باید روشن شود چرا چنین حکمی صادر شده و آیا با رویه‌های انضباطی قبلی هم‌خوانی دارد یا خیر.

زنوزی تهدید کرد؛ فدراسیون عقب نشست یا ایستاد؟

محمدرضا زنوزی پیش از اعلام رأی گفته بود اگر تراکتور سه بر صفر بازنده اعلام شود، این باشگاه از لیگ کنار خواهد کشید. این تهدید، در کنار مواضع تند مدیران تراکتور، فضای پرونده را از یک رسیدگی انضباطی به آزمونی برای اقتدار فدراسیون تبدیل کرد.عادل فردوسی‌پور نیز در توضیح این پرونده مدعی شد که در مقطعی نگرانی از واکنش تراکتور و تهدید به کناره‌گیری مطرح بوده و پیشنهادهایی برای برگزاری مجدد مسابقه در زمین بی‌طرف بررسی شده است. این روایت، اگر دقیق باشد، یک پرسش نگران‌کننده ایجاد می‌کند: آیا فدراسیون پیش از صدور رأی، بیش از آنکه نگران اجرای مقررات باشد، نگران واکنش باشگاه‌ها بوده است؟

البته باید میان نگرانی از تبعات یک تصمیم و تغییر دادن تصمیم به دلیل تهدید تفاوت گذاشت. نمی‌توان صرفاً از هم‌زمانی تهدیدها و صدور رأی نتیجه گرفت که فدراسیون تحت فشار تسلیم شده است. برای چنین ادعایی سند لازم است. اما فدراسیون موظف است چنان شفاف عمل کند که حتی این تردید هم شکل نگیرد.

زنوزی حق دارد به رأی اعتراض کند؛ تراکتور هم می‌تواند از مسیر قانونی پیگیر پرونده باشد. اما هیچ مالک و مدیری حق ندارد با تهدید به کناره‌گیری، برای خود جایگاهی فراتر از مقررات بسازد. اگر هر باشگاه قدرتمندی بتواند با تهدید، روند رسیدگی را تحت تأثیر قرار دهد، دیگر قانون برای همه یکسان نخواهد بود.

تراکتور هم حق ندارد اصل ماجرا را فراموش کند

محمد حسن‌نژاد، سخنگوی هیئت‌مدیره تراکتور، رأی را «بی‌عدالتی» خوانده و گفته است وقتی تراکتور سه بر صفر بازنده می‌شود و دو امتیاز هم از ملوان کم می‌شود، عملاً فقط یک امتیاز به ملوان رسیده است. او همچنین از اعتراض به کمیته استیناف خبر داده و مجازات ملوان بابت شعارهای توهین‌آمیز را ناکافی دانسته است.اعتراض تراکتور درباره توهین‌های قومیتی و لزوم برخورد با آن‌ها باید جدی گرفته شود. هیچ توهینی به بازیکنان یا هواداران، با هیچ بهانه‌ای قابل توجیه نیست. فدراسیون باید نشان دهد که در برابر چنین رفتارهایی، فارغ از نام باشگاه و هویت هواداران، موضعی روشن و یکسان دارد.

اما این مطالبه مهم، مسئولیت تراکتور را از میان نمی‌برد. طبق گزارش رأی، کمیته انضباطی با استناد به نظر داور و ناظران، شرایط برگزاری مسابقه را فراهم دانسته و تراکتور را به دلیل حاضر نشدن به انجام بازی بازنده اعلام کرده است. اگر باشگاه به این بخش از رأی اعتراض دارد، باید در کمیته استیناف استدلال و مستندات خود را ارائه کند؛ نه اینکه با زیر سؤال بردن کلیت روند، اصل مسئولیت را نادیده بگیرد.فحاشی تماشاگران می‌تواند تخلفی جدی باشد؛ اما به‌خودی‌خود مجوز نامحدودی برای ترک زمین و خودداری از انجام مسابقه نیست. در غیر این صورت، هر تیمی می‌تواند با تشخیص خودش درباره ادامه یا توقف بازی تصمیم بگیرد و بعد از نهاد انضباطی بخواهد رفتار آن را توجیه کند.

ملوان چرا باید تاوان رفتار دیگران را بدهد؟

در سوی دیگر، ملوان هم حق دارد بپرسد اگر تخلف اصلی در برگزار نشدن مسابقه، خودداری تراکتور از ادامه حضور در زمین بوده، چرا باید دو امتیاز از تیمی کسر شود که نتیجه انضباطی مسابقه به سودش اعلام شده است؟پاسخ نمی‌تواند این باشد که چون هواداران تخلف کرده‌اند، پس باشگاه میزبان به هر میزان که کمیته تشخیص دهد باید مجازات شود. رأی باید توضیح دهد چه رفتاری احراز شده، مسئولیت باشگاه بر چه مبنایی تعیین شده و چرا مجازات انتخاب‌شده متناسب است.

در فوتبال حرفه‌ای، مجازات میزبان بابت رفتار تماشاگران و بازنده اعلام کردن تیمی که از انجام مسابقه خودداری کرده، می‌توانند هم‌زمان اعمال شوند؛ به شرط آنکه هرکدام مستند قانونی و دلیل مستقل داشته باشند. اما اگر فدراسیون می‌خواهد اعتماد عمومی را جلب کند، باید این منطق را با جزئیات توضیح دهد.

فدراسیون؛ مرجع قانون یا مدیر بحران؟

در نهایت، مسئله فقط ملوان و تراکتور نیست. مسئله نهادی است که باید اختلاف‌ها را با مقررات حل کند، اما هر بار پس از یک پرونده پرحاشیه، خود به موضوع اصلی مناقشه تبدیل می‌شود.فدراسیون باید به سه سؤال پاسخ روشن بدهد: چرا دو امتیاز از ملوان کسر شده است؟ مبنای حقوقی و تناسب این مجازات چیست؟ و آیا تهدیدهای مطرح‌شده از سوی تراکتور هیچ نقشی در روند تصمیم‌گیری داشته‌اند یا نه؟

اگر رأی مستند و قانونی است، فدراسیون باید با انتشار توضیح دقیق از آن دفاع کند. اگر اشکال حقوقی دارد، مسیر تجدیدنظر باید امکان اصلاح آن را فراهم کند. آنچه قابل قبول نیست، صدور تصمیمی با چنین تبعاتی و رها کردن افکار عمومی در میان حدس و گمان است.در این پرونده، یک اصل نباید قربانی جنجال‌ها شود: توهین قومیتی قابل دفاع نیست، ترک زمین هم نمی‌تواند به تصمیم شخصی هر باشگاه تبدیل شود، و هیچ تیمی نباید به دلیل نام و نفوذش از اجرای مقررات معاف باشد.

ملوان و تراکتور هر دو می‌توانند اعتراض کنند؛ اما فدراسیون نمی‌تواند پشت عبارت «رأی صادر شد» پنهان شود. عدالت فقط اعلام نتیجه نیست؛ توضیح روشن و قابل دفاع درباره چرایی آن هم هست.رأیی که یک تیم را سه بر صفر برنده می‌کند و دو امتیاز از همان تیم می‌گیرد، الزاماً متناقض نیست؛ اما رأیی که نتواند منطق این دو تصمیم را روشن کند، دیر یا زود اعتبار خودش را زیر سؤال می‌برد. این بار، فدراسیون باید بیش از هر چیز به یک پرسش پاسخ بدهد: قانون را اجرا کرده یا صرفاً کوشیده است بحران دو باشگاه را با یک تصمیم پیچیده مدیریت کند؟