روزنامه گل

بازیکنان هر رشته ورزشی تحت تأثیر هیجان بالای مسابقه و فوران آدرنالین، ممکن است با کوچک‌ترین جرقه‌ای از کوره دربروند و به جان هم بیفتند. با این حال نوع برخورد با این مسئله در سطوح و کشورهای مختلف با هم متفاوت است.

اوج تنش در جنجال نوجوانان

اخیراً در تقابل استقلال و شاهین در ورزشگاه شهید مرغوبکار، استقلال با یک گل پیش بود که اعتراض‌های مداوم به داور، ناگهان آتش زیر خاکستر را روشن کرد. دقیقه 88 بازی به یک میدان جنگ واقعی تبدیل شد، درگیری شدیدی میان بازیکنان دو تیم شکل گرفت و شعله‌های آن حتی به سکوها و تماشاگران هم کشیده شد. بازی متوقف شد و پس از تخلیه کامل سکوها، داور تصمیم به ادامه مسابقه گرفت. بازی با اخراج یک بازیکن از هر تیم از سر گرفته شد و با همان نتیجه یک بر صفر به پایان رسید، اما تصویر زشتی از این مسابقه بر جای ماند.

اروپا چگونه خشونت در فوتبال پایه را مهار می‌کند؟

پخش ویدیوی این درگیری زشت و زننده در فوتبال نوجوانان، بهانه‌ای شد تا موضوع برخورد با خشونت، درگیری و رفتارهای غیرحرفه‌ای در فوتبال پایه را فراتر از یک مسابقه و یک اتفاق مقطعی بررسی کنیم و ببینیم در کشورهای مختلف جهان، با چنین رفتارهایی چگونه برخورد می‌شود.

بررسی نمونه‌های واقعی از فوتبال اروپا، به‌ویژه در فوتبال پایه انگلیس، ایتالیا، آلمان، فرانسه و اسپانیا نشان می‌دهد که واکنش انضباطی نسبت به این اتفاقات بر اساس رفتارها، شدت درگیری، نقش فرد و مسئولیت باشگاه متفاوت است. بازیکنان در برخی پرونده‌ها به‌صورت مستقیم محروم شده‌اند و در برخی دیگر، مسئولیت ماجرا بر عهده باشگاه است.

فوتبال انگلیس در این میان الگویی قابل توجه دارد: در پرونده‌های مربوط به «درگیری جمعی» (Mass Confrontation) در رده‌های پایه، جریمه‌ها و مجازات‌های سنگین مالی مستقیماً متوجه خود باشگاه‌ها می‌شود؛ نه اینکه فقط چند بازیکن نوجوان محروم شوند.

برای نمونه در سال 2025، درگیری بازیکنان ریدینگ و اورتون در دقیقه 115 تقابل دو تیم در لیگ برتر زیر 18 سال انگلیس، برای باشگاه اورتون 6 هزار پوند و برای ریدینگ 625 پوند جریمه به همراه داشت. در مسابقه تیم‌های زیر 18 سال شفیلد یونایتد - ویگان اتلتیک نیز به‌ترتیب 20 هزار پوند و 3 هزار و 750 پوند جریمه برای باشگاه‌ها تعیین شد. اتفاق مشابه در دیدار تیم‌های زیر 18 سال واتفورد و ساوتهمپتون نیز 7 و 10 هزار پوند جریمه برای باشگاه‌ها در نظر گرفته شد.

البته این سیاست به معنای مصونیت افراد نیست. در مواردی مانند رفتار خشونت‌آمیز فردی، توهین به داور یا جنجال‌آفرینی پس از اخراج، محرومیت‌های شخصی سنگینی برای بازیکن یا کادر فنی اعمال می‌شود. به عنوان نمونه، رایان مکسول سرمربی سیتینگبورن به دلیل رفتار نامناسب، با محرومیت 4 جلسه‌ای از حضور در کنار زمین مواجه شد.

وقتی اصل ماجرای فوتبال تربیتی فراموش می‌شود

فوتبال پایه باید محیطی برای آموزش، رشد شخصیت، یادگیری رقابت سالم و آماده‌سازی بازیکن برای فوتبال حرفه‌ای باشد. هیجان، فشار مسابقه و حتی تجربه یک درگیری می‌تواند بخشی از واقعیت ورزش باشد، اما این تجربه زمانی برای فوتبال پایه سودمند است که به اصلاح رفتار، پذیرش مسئولیت و حرکت به سمت رفتار حرفه‌ای منجر شود. اگر یک اتفاق صرفاً با گذشت زمان فراموش شود و هیچ پیامد انضباطی مؤثری برای اصلاح رفتار در پی نداشته باشد، عملاً کارکرد تربیتی فوتبال پایه زیر سؤال می‌رود.

از سوی دیگر، انگشت اتهام نباید فقط به سمت نوجوانان 15 یا 16 ساله اشاره برود. وقتی مربیان روی نیمکت نمی‌توانند هیجانات خود را کنترل کنند، اعتراض خود را در چارچوب حرفه‌ای بیان کنند یا الگوی درستی از خویشتن‌داری باشند، مسئله‌ای فراتر از یک واکنش لحظه‌ای شکل می‌گیرد. مربی در رده پایه به‌نوعی معمار رفتار بازیکن است و هر الگو یا تنشی که از خود بروز دهد، مستقیماً به ذهن و رفتار بازیکن نوجوان تزریق می‌شود.

این پرسش نیز قابل طرح است که چنین حجم و شدتی از رفتار غیرحرفه‌ای از چه الگوهای ذهنی، شناختی و رفتاری ناشی می‌شود و چه عواملی باعث می‌شود افراد حاضر در یک مسابقه نتوانند مرز مشخصی میان رقابت و خشونت، اعتراض و بی‌احترامی، هیجان و از دست دادن کنترل قائل شوند.