کدام رشته سربلند برگشت و کدام یکی دست خالی؟
روزنامه گل
شاهین طهرانی - برای ارزیابی کاروان ایران در بازیهای آسیایی ناگویا، یک راه ساده وجود دارد: جدول مدالها را نگاه کنیم، تعداد طلا و نقره و برنز را بشماریم و تمام.اما این سادهترین و در عین حال اشتباهترین روش است.مدال یک رشته وقتی ارزش واقعیاش مشخص میشود که بدانیم از آن رشته چه انتظاری داشتهایم.
نقره کبدی با نقره یک رشته کمسابقه در ورزش ایران یک معنا ندارد. حذف شمشیربازی با حذف شنا هم قابل مقایسه نیست. برنز نوشاد عالمیان را نمیشود کنار یک برنز اتفاقی گذاشت و از آن طرف، طلای یک ورزشکار جوان در رشتهای که ایران سالها در آن حرفی برای گفتن نداشته، ممکن است از نظر آیندهسازی مهمتر از چند مدال رشتههای سنتی باشد.با این نگاه، پرونده رشتههایی که کارشان در ناگویا تمام شده، تصویر جالبی از ورزش ایران به دست میدهد؛ تصویری که در آن بعضیها فراتر از انتظار ظاهر شدند و بعضیها حتی به اندازه اعتبار قبلی خودشان هم نبودند.
دوومیدانی؛برنده بزرگ بدون سروصدای اضافه
اگر بخواهیم تا اینجا فقط یک رشته را به عنوان موفقترین رشته ایران انتخاب کنیم، انتخاب اول ما دوومیدانی است.نه فقط به خاطر تعداد مدالها؛ به خاطر جنس مدالها.دوومیدانی ایران در ناگویا چهار مدال گرفت؛ طلای محمدرضا طیبی در پرتاب وزنه، نقره زهرا زارعی در ۴۰۰ متر، برنز صادق صمیمی در پرتاب دیسک و نقره علی امیریان در ۸۰۰ متر. نقره امیریان هم بعد از ۱۶ سال، ایران را دوباره در ۸۰۰ متر مردان روی سکوی بازیهای آسیایی نشاند.اما نکته مهمتر این است که همه اینها از یک جنس نبودند. طلای طیبی در مادهای به دست آمد که برای ایران سابقه دارد، اما مدال زنان و بازگشت ۸۰۰ متر به سکو اهمیت دیگری دارد. زارعی با نقره ۴۰۰ متر، یکی از مهمترین نتایج تاریخ دوومیدانی زنان ایران در بازیهای آسیایی را ثبت کرد و امیریان هم بعد از فاصلهای طولانی دوباره این ماده را صاحب مدال کرد.جالبتر اینکه خود فدراسیون پیش از اعزام از پیشبینی هفت مدال صحبت کرده بود و در نهایت چهار مدال به دست آمد؛ یعنی از نظر عددی هنوز با سقف انتظار فاصله وجود دارد، اما کیفیت مدالها باعث میشود کارنامه دوومیدانی را مثبت ارزیابی کنیم.دوومیدانی در ناگویا فقط مدال نگرفت؛ چند علامت از تولید نسل و باز شدن مسیرهای تازه هم نشان داد و این برای رشتهای که سالها با چند نام ثابت مثل حدادی و تفتیان شناخته میشد، خبر مهمی است.
وزنهبرداری؛ دو مدال با دو داستان متفاوت
وزنهبرداری هم یکی از برندگان ناگویاست.علی عالیپور در ۹۵ کیلوگرم نهفقط طلا گرفت، بلکه با مهار ۲۱۸ کیلو در دوضرب و مجموع ۳۹۸ کیلوگرم رکورد بازیهای آسیایی در دوضرب و رکورد مجموع جهان را شکست اما داستان ریحانه کریمی شاید حتی مهمتر باشد.برنز او در دسته ۷۷ کیلوگرم، نخستین مدال تاریخ وزنهبرداری زنان ایران در بازیهای آسیایی بود؛ ۱۰۷ کیلو در یکضرب، ۱۳۶ کیلو در دوضرب و مجموع ۲۴۳ کیلو.بنابراین اگر معیار «ارزش تاریخی» باشد، وزنهبرداری شاید حتی از بعضی رشتههای مدالآور هم جلوتر باشد.یک طلای مردان که با رکورد همراه شد و یک برنز زنان که برای نخستین بار به دست آمد؛ کارنامهای که نمیتوان به راحتی از کنار آن گذشت.
کبدی؛ دو نقره و یک علامت سؤال
کبدی ایران با دو تیم مردان و زنان به فینال رسید و هر دو تیم مقابل هند شکست خوردند.مردان ۴۰-۳۴ باختند و زنان ۳۷-۳۴. بنابراین هر دو تیم نقره گرفتند.روی کاغذ، دو نقره فوقالعاده است اما وقتی سابقه کبدی ایران را بدانیم، داستان کمی متفاوت میشود.کبدی از رشتههایی است که ایران سالهاست در آسیا جزو مدعیان اصلی آن است و هدف طبیعیاش فقط رسیدن به فینال نیست؛ هدف، شکست دادن هند و گرفتن طلاست.به همین دلیل، کبدی را نمیتوان نامزد موفقترین رشته دانست.دو نقره ارزشمند است، اما دو طلا در دسترس بود و از دست رفت.کارنامه کبدی خوب است، اما کامل نیست.
بسکتبال؛ برنز قابل دفاع
بسکتبال ایران هم با برنز به خانه برمیگردد.این تیم در نیمهنهایی برابر کره جنوبی ۷۷ بر ۵۱ شکست خورد و از رسیدن به فینال بازماند، اما در بازی ردهبندی چین را شکست داد و برنز گرفت.این نتیجه را باید در چارچوب شرایط فعلی بسکتبال ایران دید.نه آنقدر درخشان است که بتوان گفت یک موفقیت بزرگ تاریخی رقم خورده و نه آنقدر بد که بتوان آن را ناکامی دانست.بسکتبال در ناگویا در حد جایگاه فعلی خودش ظاهر شد.مدال گرفت، اما برای رسیدن به سطح بالاتر باید فاصلهاش با کره و دیگر مدعیان آسیایی را کم کند.
تنیس روی میز؛ نوشاد یکنفره
برنز نوشاد عالمیان یکی از آن مدالهایی است که ارزشش را نباید فقط با رنگ مدال سنجید.نوشاد در انفرادی به سکوی سوم رسید و تنیس روی میز ایران را صاحب مدال کرد. تنیس روی میز ایران سالهاست برای رسیدن به سطح چین، ژاپن و کره جنوبی با یک دیوار بسیار بلند مواجه است.بنابراین برنز یک بازیکن ایرانی در چنین جدولی، نتیجهای قابل احترام است.اما یک نکته هم وجود دارد:نوشاد هنوز بیش از آنکه محصول یک سیستم باشد، خودش یک استثناست.مدال او موفقیت تنیس روی میز است، اما همزمان سؤال درباره پشتوانهسازی این رشته را هم باقی میگذارد.
تیراندازی؛ یک برنز و چند فرصت از دست رفته
تیراندازی با برنز تیم میکس تپانچه هانیه رستمیان و وحید گلخندان وارد جدول مدالها شد. این مدال، نخستین مدال تیراندازی ایران در ناگویا بود. تیم ایران در مقدماتی دوم شد و در فینال پشت سر هند و کره جنوبی ایستاد.برای رشتهای که معمولاً یکی از منابع اصلی مدال ایران در بازیهای آسیایی است، یک برنز نمیتواند کارنامه فوقالعادهای تلقی شود اما «ضعیف» هم نیست.اینجا بیشتر با یک عملکرد متوسط روبهرو هستیم؛ مدال گرفتهایم، ولی نه به اندازه ظرفیتی که تیراندازی ایران در آسیا دارد.
هندبال؛ شاید تلخترین حذف تیمی
هندبال اما داستان دیگری دارد.ایران بعد از شکست برابر کویت، بحرین و سپس قطر از دور رقابتها کنار رفت. برابر قطر هم در حالی که تا دقایق زیادی از بازی جلو بود، در نهایت ۳۱ بر ۲۵ شکست خورد و حذف شد.ممکن است گفته شود ایران مقابل قطر نمایش خوبی داشت.درست.ممکن است گفته شود ۵۰ دقیقه حریف را تحت فشار گذاشت.درست.اما مسابقه ۶۰ دقیقه است و در بازیهای آسیایی، نمایش خوب بدون نتیجه، مدال تولید نمیکند.هندبال در ناگویا به مرحلهای نرسید که از آن انتظار میرفت و بنابراین نمیتواند در نیمه بالای کارنامه قرار بگیرد.
شمشیربازی؛ سقوط یک مدعی قدیمی
اما اگر قرار باشد در میان رشتههای تمامشده دنبال بزرگترین حسرت بگردیم، شمشیربازی یکی از نخستین نامهاست.سابر ایران در سالهای گذشته یکی از امیدهای جدی مدال در بازیهای آسیایی بوده است. با این حال تیم سابر مردان در ناگویا برابر ژاپن شکست خورد و حتی به نیمهنهایی نرسید.مشکل اینجاست که اینجا با رشتهای روبهرو نیستیم که بگوییم «سطح ایران همین است.»برعکس؛ شمشیربازی ایران سابقه، بازیکن، تجربه و مدال دارد وقتی یک رشته مدعی، بدون مدال برمیگردد، باید پرسید چه اتفاقی افتاده است.شمشیربازی ناگویا بیشتر از آنکه شکست یک مسابقه باشد، نشانه یک عقبگرد است.
شنا؛ رکوردهایی که مدال نشدند
شناگران ایران چند رکورد ملی ثبت کردند، اما دستشان از مدال کوتاه ماند.امیر مطاعی در ۵۰ متر قورباغه رکورد ملی را شکست و در فینال ششم شد؛ ششمین رکورد ملی شناگران ایران در این دوره نیز ثبت شد.این بخش مهم است.شنا رشتهای نیست که بتوان با یک مدال اتفاقی دربارهاش قضاوت کرد. ایران در سطح اول آسیا اساساً قدرت سنتی محسوب نمیشود.بنابراین بدون مدال ماندن شنا ناکامی بزرگ محسوب نمیشود؛ اما فاصله با مدعیان اصلی آسیا همچنان پابرجاست.رکورد ملی خوب است، ولی وقتی رکورد ملی سقف موفقیت باشد، یعنی هنوز تا سکوی آسیا فاصله داریم.
کمانداری؛ وقتی رکورد کافی نیست
در تیراندازی با کمان نیز ایران نتوانست به مدال برسد و دو نماینده کشور در مرحله یکشانزدهم نهایی حذف شدند.اما درباره کمانداری هم باید منصف بود.این رشته در آسیا با قدرتهایی مثل کره جنوبی، چین، هند و چند کشور دیگر روبهروست. بنابراین حذف شدن به خودی خود یک فاجعه نیست.مشکل زمانی شروع میشود که رشتهای مدعی کسب مدال باشد و با فاصله زیادی از سکو کنار برود.در ناگویا، کمانداری بیشتر در محدوده عملکرد معمولی باقی ماند.
موجسواری؛ از همان ابتدا امید زیادی نبود
تنها نماینده ایران در موجسواری نیز حذف شد و نتوانست از حریف هندی خود عبور کند.اینجا اساساً نمیتوان از شکست بزرگ حرف زد.موجسواری هنوز در ایران رشتهای مدالساز و ریشهدار نیست و مقایسه آن با کشتی، وزنهبرداری، کبدی یا تیراندازی منطقی نیست.این حضور بیشتر تجربهاندوزی بود تا یک پروژه جدی مدالآوری.
و حالا برنده بزرگ...
موفقترین رشته ایران تا اینجای ناگویا: دوومیدانی: چهار مدال، در چند ماده متفاوت، با یک طلای مردان، دو نقره و یک برنز؛ ضمن اینکه یک مدال پس از ۱۶ سال به دست آمده و زنان هم در ۴۰۰ متر به سکوی مهمی رسیدهاند.وزنهبرداری هم بسیار موفق بوده، مخصوصاً به دلیل طلای رکوردشکن عالیپور و اولین مدال تاریخی زنان.اما دوومیدانی در مجموع، تنوع موفقیت بیشتری داشته است.
و بیثمرترین؟
اینجا باید بین «بدترین نتیجه» و «بیثمرترین رشته» تفاوت بگذاریم.اگر صرفاً تعداد مدال را بشماریم، رشتههایی که صفر گرفتهاند در یک گروه قرار میگیرند.اما اگر سابقه و انتظار را وارد کنیم، انتخاب ما شمشیربازی است.چون از یک رشته تازهوارد یا کمسابقه انتظار مدال قطعی نداریم.اما از شمشیربازی ایران داریم.سابر ایران در سالهای گذشته بارها برای مدال آسیایی جنگیده و حتی در مقاطعی از ستونهای اصلی کاروان بوده است. در ناگویا اما تیم سابر مردان در همان مرحله یکچهارم نهایی متوقف شد و مدالی به دست نیاورد.
اما طلاییترین خبر ناگویا تا اینجا، فقط مدالها نیستند؛ نشانههای بازگشت دوومیدانی و شکستن چند انحصار قدیمی است و نگرانکنندهترین خبر هم فقط حذف شدن چند ورزشکار نیست؛ این است که بعضی رشتههای سنتی ایران هنوز به چند ستاره متکیاند و پشت سر آنها عمق کافی دیده نمیشود.ناگویا هنوز تمام نشده.اما تا همینجا یک پیام روشن دارد:ایران هنوز در چند رشته سنتی مدال میگیرد؛ مسئله این است که آیا میتواند تعداد رشتههای مدالساز را بیشتر کند یا باز هم باید برای هر مدال، چشم به چند نام مشخص بدوزد؟
#وزنه برداری #کبدی #هندبال #شنا #شاهین طهرانی #اختصاصی گل
